Publisher Theme
Art is not a luxury, but a necessity.

MỘT SỐ KIẾN TRÚC NỔI TIẾNG

0

HỌC TẬP LAS VEGAS

Đây là một cuốn sách chủ yếu bàn về đặc tính của kiến trúc như ỉà một hệ thông biểu tượng (symbolic system). Thực ra thì tên đầy đủ của cuốn sách trong lần in lại năm 1994 là “Learning from Las Vegas: the Forgotten Symbolism of Architectural form”, tạm dịch là: uBài học từ Las Vegas: sự quên lãng biểu tượng của hình thức kiến trúc”. Tựa đề này cho thây sự nhấn mạnh của tác giả đến tính biểu trưng (symbolic ), vốn là một đặc trưng quan trọng trong các hình thức biểu

 

>>>>Xem thêm: Những địa điểm du lịch Hàn Quốc nhất định phải ghé thăm

hiện của kiến trúc quá khứ và việc mong muốn khôi phục chúng (tính biểu trưng) trong các hình thức của kiến trúc thời kỳ Hậu Hiện đại.

Qua những dẫn chứng từ các kiểu thức kiến trúc cổ điển phương Tây, mà Hy Lạp – La Mã là cái nôi (và cũng là của nền văn hóa Mỹ cận hiện đại), cho đến những bảng hiệu trang trí (decorated shed) vốn chịu ảnh hưởng từ trào lưu Pop Art, tác giả muôn chỉ rõ sự khác nhau trong cách biểu hiện của kiến trúc theo trào lưu Hiện đại (Modern movement) ở một bên và cách biểu hiện của kiến trúc theo trào lưu Hậu Hiện đại (Post – Modem movement) ồ một bên. Qua đó, ông muốn chứng minh rằng: ngôn ngữ của Mến trúc thời kỳ Hậu Hiện đại (mà kiến trúc ở Las Vegas là một dẫn chứng) tuy giản dị, “tầm thường”, nhưng rất gần gũi với đại đa sô” dân chúng, là lớp người ít được đào tạo theo kiểu cách học viện. Nó dễ dàng được họ chấp nhận, bởi vì nó quen thuộc, dễ hiểu, vì nó mang những mã (ký) hiệu (codes) thuộc về hệ thông các biểu tượng của nền văn hóa và truyền thống phương Tây, đó là những cái đã ăn sâu vào tiềm thức của họ.

 

>>>>Xem thêm: Kinh nghiệm đi du lịch Hàn Quốc

 

Ngược lại, kiến trúc thời kỳ Hiện đại tuy rất tao nhã, sang trọng và đẹp đẽ (do chứa đầy tính chất khôn ngoan, sắc sảo của ỉý trí), ngôn ngữ diễn đạt của nó đúng với những “chuẩn mực chính thống”, nhưng lại rất xa lạ với đông đảo quần chúng. Nó có thể rất khó được họ chấp nhận, do thiếu tính gần gũi và khó hiểu, những mã (ký) hiệu (codes) của nó tạo nên một thứ ngôn ngữ đầy tính trừu tượng của thời đại cơ khí và dường như chưa đủ thời gian đi vào tâm thức của đa sô” quần chúng.

Ông đã phát hiện ra rằng những bảng hiệu, đèn chớp quảng cáo,… có vai trò quan trọng như thê” nào, thậm chí còn lâ”n át cả cái vật thể “kiến trúc” như những gì đã thây ở Las Vegas. Điều đó đã cho thây khả năng phát triển một loại kiến trúc mới: vẻ ngoài tách rời nội dung bên trong, tìm được ngôn ngữ giao tiếp với quần chúng tốt hơn, chú ý khả năng trang trí, mang tính cách của sự trình diễn sân khấu,… Từ đó ông đưa ra những ý niệm về kiến trúc “bao trùm” (inclusive) & “ bảng hiệu trang tri’’ (decorated shed) như là những phương cách biểu hiện chủ yếu của kiến trúc ở Las Vegas.

Tiếng vang và giá trị của quyển sách này không chỉ vì tác giả của nó là một kiến trúc sư danh tiếng của trào lưu Hậu Hiện đại, mà do vân đề nó đặt ra phản ánh nhu cầu của thời đại mới (thời đại thông tin), trong đó con người đang đứng trước nguy cơ bị lấn át bởi vật chất và kỹ thuật, mối quan hệ giao tiếp giữa con người (những chủ thể văn hóa ) với môi trường xung quanh đang có nhiều nguy cơ giảm sút. Nó khiến cho con người lạc lõng và mâ”t phương hướng ngay trong chính cái khối bê tông, thép, kính mà họ đã dựng lên.

 

_________ :_______ _________________________________

Tóm lại, nhu cầu trở về với những giá trị văn hóa truyền thông (tâm linh) của dân tộc, thông qua những biểu tượng trong kiến trúc, là một cách đặt vấn đề đúng

đắn của trào lưu Hậu Hiện đại. Nó thật sự là một bài học ỉớn, một kinh nghiệm quý mà chúng ta có thể rút ra được từ quyển sách này.

Các ỉý thuyết’của Venturi đã được những người khác tiếp tục, vào những năm 1970 nó nâng lên thành kiến trác “trang trí bề mặt” (superficial decorative), dàn.trận các hình thức trích dẫn từ những phong cách lịch sử, hoặc đặc tính địa phương.

THE LANGUAGE OF POST – MODERN ARCHITECTURE

Trong, tác phẩm này Charles Jencks đã phân tích rõ những mục tiêu phê phán và phản ứng mạnh mẽ của kiến trúc Hậu Hiện đại đôi với các nguyên tắc mang tính chất giáo điều của kiến trúc Hiện đại. Một trong những thiếu sót nghiêm trọng của kiến trúc Hiện đại là đánh mất khả năng giao tiếp với quảng đại quần chứng khi chỉ chú trọng đến tính hiệu quả trong những hình thức kiến trúc khô cằn bằng bê tông cốt thép. Ngược lại, kiến trúc Hậu Hiện đại hướng tới việc tăng cường khả năng giao tiếp của kiến trúc với nhiều tầng lớp dân chúng bằng việc dung nạp vào kiến trúc cả hình thức bác học lẫn bình dân. Theo cách đó, người ta khôi phục ừên cái nền kiến trúc Hiện đại những motif của quá khứ và lịch sử, nhằm gợi lên trong trí nhớ quần chúng những “mã hiệu” (code) vừa quen thuộc, vừa dễ hiểu. Cũng do quá say sưa với những motif đủ loại như thế, các kiến trúc sư Hậu hiện đại thường sa vào chủ nghĩa Chiết trung (eclecticism) với rất nhiều kiểu cách kiến trúc pha tạp. Những tác phẩm của các kiến trúc sư như Michael Graves, Charles Moòre, Robert Stern, Hans Hollein,… là những “tuyên ngôn” hùng hồn nhất cho xu hướng kiến trúc này .

Căn cứ vào cách phân loại của Jencks thì xu hướng quay về với các đề tài của kiến trúc cổ điển hay còn gọi là xu hướng “hồi cổ” là đáng chú ý và được coi là có triển vọng nhất, nó còn được gọi là Chủ nghĩa cổ ‘điển Hậu Hiện đại.

*

* *

Điểm qua một sô” đề tài nghiến cứu trên, chúng ta thây rằng các giáo lý, giáo điều khô khan trong kiến trúc Hiện đại cần phải được xem xét lại. Không thể chỉ xem kiến trúc đơn thuần như một phạm trù văn hóa vật thể, có nghĩa là có thể áp

đặt lên nó thái độ của sự loại trừ (eliminatory) như cái cách mà các kiến trúc sư

11

 

Hiện đại thường làm, trong khi đáng lẽ cần phải có thái độ bao trùm (inclusive) đối với nó. Bởi kiến trúc được tạo nên không phải chỉ là một cái “vỏ” vật chất cho các mục tiêu sử dụng, mà cái “vỏ” vật chất ấy còn phải là nơi tàng trữ, tiềm ẩn các thông tin, tín hiệu văn hóa hoặc tâm linh, ước vọng của các dân tộc, của các nền văn hóa. Để tạm kết thúc phần này, xin hãy lắng nghe R. Venturi bộc bạch quan niệm của mình về kiến trúc qua lược dẫn sau: “Kiến trúc không chỉ là những “vật thể thuần khiết” ịpure object) mà phải là một môi trường ở đó nhiều thứ khác nhau cùng tồn tại. Kiến trúc không đơn thuần “chỉ là” cái này mà không thể là một cái gì khác (only – only), mà kiến trúc còn có thể “vừa là ” cái này, vừa là cái khác (both – and). Kiến trúc không chỉ thuần túy có tính “hàn lâm“ (academic) mà còn có thể chấp nhận cả tính hỗn dung (syncreticism), vì có nhiều thứ khác nhau cùng tồn tại trên nó. Kiến trúc không chỉ gồm có những phong cách “chính thống” (orthodoxy) mà còn có thể gồm cả các phong cách “dân gian”(vernacular) và mang màu sắc “chiết trung“ (eclecticism). Kiến trúc không chỉ có tính “bề thế“ mà còn có thể dung nạp cả những đặc tính “bình thường“(ordinary). Kiến trúc không chỉ là những vật thể “mỹ miều“ (picturesque) mà còn có thể gồm cả những vật thể “xấu xí“ (ugỉy)“.

Leave A Reply

Your email address will not be published.