Publisher Theme
Art is not a luxury, but a necessity.

Kiến trúc cổ Lưỡng Hà

 

  1. Bối cảnh thiên nhiên – xã hội

Lưỡng Hà tiếng Hy Lạp là Mesopotami, có nghĩa là vùng đất giữa hai sông, nằm kẹp giữa hai con sông Tigơrơ và Ơphơrát. Nơi đây đất đai phì nhiêu, có nhiều đường giao thông chính nối vùng núi cao với sa mạc rộng lớn, nối Địa Trung Hải với vùng Cận Đôrig. Vùng đất này cũng trù phú sầm uất không kém gì Ai Cập, từng vang bóng một thời với ten gọi “Thiên đường nơi trần thế ở đây đã từng tồn tại các đô thị nổi tiếng như Jerusalem (naý thuộc Palèstin), Amirth (thuộc feyrie), Babilon, Ninivơ, Ashur, Ur (đều thuộc Irắc ngày nạy).

>>>>> Xem thêm: Kiến trúc cổ Ai Cập

Ngay từ thời xã hội nguyên thủy, ở phía nam Lưỡng Hà đã có nhiều công trình thủy lợi. Là vùng đất cố đồng bằng phẳng rộng, nhiều màu mỡ,, đầu mối của những tuyến đường giao thông quari trọng, nên Lưỡng Hà luôn là đối tượng giành giật giữa các quốc gia. Suốt 200 năm (thế kỷ thứ IV và III trước CN), chiến tranh liên tiếp xảy ra.

Nền văn minh cổ Lưỡng Hà có từ 4000 đến 5000 năm trước ƠN và phát triển song song với nền văn minh Ai Cập. Những con người trên mảnh đất này là những nghệ sĩ tạo hình tài hoa, giỏi thiên văn, biết nấu’Sẳt, cũng chính là những người đầu tiên đã nghĩ ra chữ viết vấ đậ xác định được độ dài của một năm là 365 ngày. Luật pháp được khắc vào đá, đặc biệt nghiêm khắc với nhà giàu. Phụ nữ được quyền bình đẳng với nam giới.

Vì ở vào nơi bình địa nên vùng này không có núi, không có đá. Vật liệu xây dựng chính là gạch không nung và gạch nung, trong đó có những mẫư gạch men nhiều mầu khá độc đáo. Chất kết dính là nhựa đường. Những cây lau sậy dài bện thành tấm phủ đất sét làm tường, hoặc trộn trong đất đầm kỹ dùng để lát nềrrLều sậy xây dựng theo cách này thường có mặt bằng hình tròn hoặc bầu dục. 

Khác với người cổ đại Ai Cập coi trọng linh hồn người chết, người Lưỡng Hà cổ đại thờ thẩn và sùng bái thuật chiêm tinh.

Đền đài ở đây xuất hiện trước cả sự hình thành nhà nước. Đền thờ Tepe Gaura có trước nhà nước 20 năm. Đền Eriđu có trước nhà nước 16 năm, được xây dựng đồ sộ và có bố cục đối xứng. Đền lớn nhất là đền Uruk (80m X 50m) xây vào năm 3000 trước CN.

>>>>> Xem thêm: Công cụ nghiên cứu từ khoá tốt nhất cho dân làm SEO

Các đền đài cổ Lưỡng Hà nói chung đều mang nặng tính công cộng. Tường xây bằng gạch mộc gần như kín đặc, không cửa sổ. Ánh sáng lấy từ những khe trên mái. Nền được tôn cao để tránh lụt. Mái bằng làm từ các tấm lau sậỵ ken lại, trát đất sét rồi miết chặt. Người Lưỡng Hà cổ đại cũng đã biết dùng vòm cuốn bằng gạch vượt đưạc- những khẩu đố đến 3m. Đá được sử dụng rất hạn chế.

Đại điện Crítơ (thế kỷ thứ XVI XV trước CN) với sân trong rộng tới 1.650m2 (55m X 30m) xung quanh có nhiều loại nhà để ở, phòng ngự của vua, nhà kho, các cổng, hành lang tạo nên huyền thoại về một nơi hết sức bí ẩn.

Đài Chiêm tinh (Digurat) là loại hình kiến trúc tiêu biểu trong toàn khu vực Lưỡng Hà. Đài chiêm tinh Ur xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ XX trước CN gồm 4 tầng và 3 thang dẫn lên đài, các tường xây nảy trụ, bằng gạch không nung (hình 62). Điển hình là đài chiêm tinh thờ vua Hier, gồm 7 tầng. Đáy công trình 65m X 43m, thu nhỏ dần về phía trên. Tường dày xây bằng gạch mộc, chân hơi choãi, mặt ngoài được ốp bằng gạch nung.

  1. Kiến true Assyrỉ và Tân Babilon (thế kỷ VII-VI trước CN)

Assyri là một quốc gia nằm ở khu vực Tây Bắc Lưỡng Hà (Đông Bắc Iran ngày nay). Nhờ vào chiến tranh, nước này đã nhanh chóng trở thành một cường quốc. Các con đường chiến lược, các cầu bằng gỗ, đá, nhiều kênh rạch và đê đập, các công trình quốc phòng đừợc xây bằng những khối đá lớn mọc lên khắp nơi. Đến thế kỷ thử VIII – VII trước CN, Assyri đặ thống nhất được toàn bộ vùng Đông Ảrặp rộrig lớn và đạt đến độ hứng thịnh nhất, đặc biệt dưới thời . Vua Assuabanibal (669 – 626 trước CN). Trị vì bằng kết quả của chiến trận, nên tính chất quốc phòng đã in dấu lên hầu hết các công trình : đường chiến lược, cầu, kênh bằng đá. Trong các công trình dân dụng, vật liệu đá chỉ được dùng để làm móng và để ốp mặt tường ngoài nhà.

Nhà ở xây tường rất dày bằng gạch nung. Nhà có sân trong, thường được ghép thành dãy.

Nằm ở vùng trung lộ phía Tây sông Tibơrơ, trên dốc núi cao 25m, thoải dần về phía sông, thành phố Assur được xây dựng từ 5000 năm trước, nhưng hưng thịnh dưới đế chế Assyri (khoảng 1300 trước CN). Đây là một đầu mối giao thông quan trọng của vùng Lưỡng Hà nhằm mục đích phòng vệ. Những kiến trúc chính ở đây được đặt vào vị trí hiểm yếu. Cung điện nhà vua đặt ở phía Tây Bắc có một phần nằm lấn ra phía ngoài thành để tiện đường tiến thoái khi có sự cố.

>>>>> Xem thêm: Bảng giá quay phim quảng cáo TVC

Thành Dur – Sarukin và điện Sacgôn II

Là thủ phủ dưới thời vua Sacgôn II (hình 64, 65), thành này có dạng gần vuông rộng 30ha (1780m X 1685m)’, trong đó có 17ha đất trên bệ cao 18m, có tường dày bao quanh dài 7km, cao 18m, ngoài ốp đá vôi. Ngay sát tường thành phía trong có một công trình chính yếu rất điển hình cho kiến trúc phòng thủ của Assyri – đó là cung điện Sacgộn II. Cổng chính của công trình được nhấn mạnh bằng hai tháp cao có phù điêu trang trí đắp , hình những con ngựa có cánh, cổng chính và hai cổng phụ đối xứng hai bên dẫn tới một sâp trong rộng gần 1 ha. Đây chính là trung tâm của cung điện. Hai bên và phía sau sận có 200 phòng với 30 sân vựờn lớn nhỏ Kề bên cung điện là một đắị chiêm tinh (Digurat) 7 tầng cao 40m đặt trên bệ rất cao. Sân và nền được lát bằng loại gạch môdaich hoặc đá trang trí. Lớp trát tường làm bằng hỗn hợp đất sét và thạch cao. cửa làm bằng gỗ, có khuôn viền đồng. Công trĩnh có hệ ống thông gió và các mài che phòng lớn bằng cuốn vòm.

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.